Interim czy etat: umowa i ryzyko

Po latach na stanowiskach kierowniczych wielu doświadczonych dyrektorów i kierowników staje przed pytaniem: zostać na etacie czy przejść na projekty interim. Umowa o pracę daje poczucie bezpieczeństwa, które zwykle docenia się dopiero wtedy, gdy trzeba z niego zrezygnować. Interim daje z kolei swobodę wyboru, gdzie i nad czym się pracuje.

W artykule porównujemy oba modele pod kątem umowy, składek, ryzyka i codziennej pracy. To ogólny przegląd w polskich realiach. Konkretną formę współpracy, podatki i ubezpieczenia zawsze warto potwierdzić z księgowym lub prawnikiem.

Co się zmienia po przejściu z etatu na interim

Na etacie wieloma sprawami zajmuje się ktoś inny i nawet się o nich nie myśli. Pracodawca odprowadza składki, płaci za urlop, a w razie choroby działa system, który nie wymaga żadnych starań. Przy współpracy interim większość tych spraw trzeba załatwić samodzielnie.

W praktyce największe zmiany wyglądają tak:

• Zamiast umowy o pracę podpisuje się umowę o świadczenie usług (umowę B2B) i za wykonaną pracę wystawia fakturę.
• Okres wypowiedzenia i odprawa w rozumieniu Kodeksu pracy nie mają zastosowania. To, jak i z jakim wyprzedzeniem kończy się współpraca, określa wynegocjowana umowa.
• Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne opłaca się samodzielnie w ZUS. Od kiedy powstaje ten obowiązek i od jakiej podstawy liczy się składki, zależy od formy działalności i dochodu.
• Na emeryturę odkłada się samodzielnie. Wysokość przyszłej emerytury zależy od podstawy, od której płaci się składki, dlatego warto pomyśleć także o własnym oszczędzaniu.
• Nie ma płatnego urlopu. Dzień bez pracy to dzień bez faktury.
• Między projektami mogą wystąpić tygodnie, a nawet miesiące bez przychodu. Projekty trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy, a kolejny nie zawsze zaczyna się od razu.

Interim czy etat: porównanie w jednej tabeli

Tabela pokazuje typowe różnice. Konkretne warunki zawsze wynikają z umowy i z formy prowadzonej działalności.

JDG czy spółka: dwie typowe formy dla interim managera

W Polsce przy współpracy interim najczęściej spotyka się dwie formy: jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) albo własną spółkę. Żadna nie jest uniwersalnie lepsza. Decyduje wysokość i stabilność przychodu, ponoszone koszty oraz to, na ile działalność ma być oddzielona od majątku prywatnego.

Ogólnie różnice można opisać tak:

• Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG). Zakłada się ją szybko, formalności jest mniej, a przychód jest od razu do dyspozycji. Za zobowiązania z działalności odpowiada się jednak całym majątkiem osobistym.
• Własna spółka (najczęściej spółka z o.o.). Spółka jest odrębną osobą prawną, więc co do zasady za jej zobowiązania odpowiada spółka, a nie właściciel. Członkowie zarządu mogą jednak w określonych sytuacjach odpowiadać osobiście, na przykład gdy egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna. Założenie trwa dłużej, księgowość jest bardziej wymagająca, a środkami spółki nie dysponuje się tak swobodnie jak przy JDG.

Wybór między JDG a spółką ma też wymiar podatkowy i składkowy, który zmienia się wraz z przepisami i z wysokością dochodu. Tu nie warto kierować się artykułami z internetu ani doświadczeniem kolegi, który jest w innej sytuacji.

O co zapytać księgowego przed pierwszym projektem

Pierwsze spotkanie z księgowym daje więcej, jeśli przychodzi się na nie z konkretnymi pytaniami. Poniższe dotyczą niemal każdego, kto przechodzi z etatu na współpracę w ramach JDG lub spółki:

• Która forma, JDG czy spółka, bardziej się opłaca przy moim spodziewanym przychodzie i kosztach?
• Od kiedy powstaje obowiązek opłacania składek do ZUS i jak będą się one zmieniać?
• Co stanie się z moim prawem do świadczeń chorobowych i z emeryturą, gdy przestanę być pracownikiem?
• Jakie obowiązki rozliczeniowe pojawią się przy fakturowaniu klientów za granicą?
• Jak ułożyć współpracę, aby nie nosiła cech stosunku pracy, jeśli przez dłuższy czas będę pracować dla jednego zleceniodawcy?
• Jak stworzyć rezerwę na podatki, składki i okresy bez projektu?

Ryzyko po stronie interim managera

Najbardziej widoczne ryzyko to wahania przychodu. Projekt może skończyć się wcześniej, niż planowano, albo kolejny zacznie się później. Przechodząc na interim, warto mieć odłożoną rezerwę, która pozwoli przetrwać kilka miesięcy bez fakturowania.

Drugie ryzyko to odpowiedzialność za wynik. Ekspert interim przychodzi z uzgodnionym zakresem zadań, a klient oczekuje, że zostanie on zrealizowany. Zakres odpowiedzialności za szkodę, warunki zakończenia i raportowanie warto więc dokładnie przeczytać w umowie, a wątpliwości wyjaśnić przed podpisaniem.

Z tym wiąże się pytanie o ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) z tytułu prowadzonej działalności. Czy jest potrzebne i w jakim zakresie, zależy od rodzaju zleceń i wymagań umowy. To temat do omówienia z ubezpieczycielem lub prawnikiem przed rozpoczęciem pierwszego projektu.

7 500+

ekspertów w bazie GQ interim

1 550+

zrealizowanych projektów

3–12

miesięcy: typowy czas projektu

2011

od tego roku w regionie CEE

Co zyskuje interim manager

Po drugiej stronie jest swoboda, której etat zwykle nie daje. Ekspert wybiera projekty zgodne ze swoją specjalizacją i może odmówić tych, które mu nie odpowiadają. Efekty widać po kilku tygodniach: ustabilizowana linia, zaliczony audyt klienta, rozruch produkcji seryjnej.

Każdy projekt to inny zakład, inna firma, często także inna branża. Budowane w ten sposób portfolio jest dla kolejnych klientów mocniejszym argumentem niż jedna długa kariera w jednej firmie. Wynagrodzenie zależy od projektu i uzgadnia się je przed rozpoczęciem; jak powstaje stawka, wyjaśniamy w artykule ile zarabia interim manager.

Wielu ekspertów interim łączy oba modele albo przechodzi z jednego do drugiego. Niektórzy po latach projektów przyjmują stałe stanowisko, inni po okresie na etacie wracają do pracy projektowej. Ta decyzja nie musi być ostateczna.

Ekspert interim sam decyduje, gdzie i nad czym pracuje.

GQ interim, gqinterim.sk/kariera

Czy interim jest dla mnie

Jeśli większość poniższych punktów się zgadza, współpraca interim najpewniej się sprawdzi:

• Wieloletnie doświadczenie w produkcji, jakości, logistyce, zakupach lub innym obszarze, w którym można szybko przynieść wynik.
• Gotowość, by wejść w nieznane środowisko i odnaleźć się w nim w pierwszych tygodniach bez długiego wdrażania.
• Rezerwa finansowa na okres bez projektu.
• Podróże i praca poza miejscem zamieszkania nie stanowią problemu.
• Składki, księgowość i umowy można prowadzić samodzielnie lub z pomocą księgowego.
• Różnorodność i jasno określone zadanie pociągają bardziej niż długoletnia rola w jednej firmie.

Współpraca z GQ interim nie wymaga długoterminowego zobowiązania. Formę współpracy uzgadniamy przed każdym projektem, więc decyzja zapada osobno przy każdym zleceniu. Na etapie pierwszych kroków pomocny będzie artykuł jak zostać interim managerem.

Aby dowiadywać się o projektach w swojej specjalizacji, zapraszamy do rejestracji w bazie ekspertów. Profil jest bezpłatny, a o nowych projektach zarejestrowani eksperci dowiadują się wśród pierwszych.